Als een Olifant in Luilekkerland

Ik ga even met een Chuck Norris-waardige roundhouse kick een enorme open deur intrappen: we worden tegenwoordig doodgegooid met feitjes over gezonde voeding en levensstijl. Vandaag heb ik geleerd dat ik precies 90 gram volkoren producten per dag moet eten om me optimaal tegen darmkanker te beschermen (fuck low carb!), en vorige maand bleek dat 3 kopjes koffie per dag precies de sweet spot is om langer te leven. Volgens Chris Verburg van de Voedselzandloper moet ik daarbij elke dag een handje walnoten eten voor m’n cholesterol en een stukje pikzwarte chocola om m’n hersenen aan te zetten. Binnenkort kunnen wetenschappers waarschijnlijk zelfs persoonlijk voedingsadvies geven op basis van je genen, want misschien dat jij toch net even lekkerder gaat bij 76 gram volkoren producten.

Al die kennis is enorm interessant en waardevol voor de wetenschap (echt waar!), maar voor hoe jij en ik ons leven moeten leiden is het puur gemiemel in de marge. Dat zal ik even herhalen om mijn punt te benadrukken. Komt ie: al die feitjes over gezonde voeding en levensstijl zijn onbelangrijke details wanneer het gaat om het leiden van een lang en gezond leven. Niet omdat gezond eten en bewegen onbelangrijk is, maar omdat we hartstikke goed weten hoe dat moet: beweeg regelmatig, eet je groenvoer en eet niet teveel. De werkelijke hamvraag is: waarom is dat zo moeilijk om te doen?

Om dat te begrijpen zijn er 2 dingen belangrijk om te weten. Ten eerste wordt ons gedrag voor een groot deel door je onderbewuste-ik bepaald, en ten tweede hebben we voor onszelf een omgeving gebouwd die ons uit alle macht probeert dik te maken. Gezondheidswetenschappers zeggen hierover ook wel dat we in een “obesogene” omgeving leven.

Wat een Mahout doet

Een tijdje geleden heb ik een mooie uitleg gelezen die verklaart hoe ons brein werkt wanneer het om gedrag gaat. Je brein kun je zien als een olifant met iemand op z’n rug die ‘m aanstuurt (een Mahout heet zo iemand volgens Google). Je bewuste-ik is het poppetje bovenop, en je onderbewuste-ik is de olifant. Het poppetje die de olifant aanstuurt is het deel van jou dat lange termijn plannen maakt, logisch nadenkt en kan rekenen. De olifant staat voor je instinctieve en emotionele brein waar nauwelijks bewuste controle over hebt. De olifant is heel sterk, maar ook gemakszuchtig, ongenuanceerd, houdt van gewoontes en denkt alleen maar aan korte termijn plezier. De Mahout kan de olifant proberen te duwen en te trekken om ergens naartoe te gaan, maar als de olifant geen goesting heeft gebeurt er helemaal niets natuurlijk.

Luilekkerland / Obesitasië

Wanneer je de olifant in een soort luilekkerland zet waar hij overal lekker zoet en vet eten kan grijpen en daarvoor niet eens hoeft op te staan, dan wordt het voor de Mahout verdomd lastig om de olifant in beweging te krijgen en aan een stuk boomschors te laten knagen. De wereld waar wij in leven is als een soort luilekkerland voor ons onderbewustzijn. Je gaat ’s ochtends naar je werk, zittend in een auto of trein, om op je bureaustoel plaats te nemen totdat je weer zittend naar huis gaat. Thuis aangekomen plof je uitgeput op de bank en ben je blij dat je rustig even kunt zitten. Op de trein- en pompstations lachen zoetige en vettige snacks je vrolijk toe, en een ongezonde kant-en-klaar maaltijd is oneindig veel eenvoudiger dan een uur in de keuken staan voor een gezonde maaltijd. Je olifant wordt dus continue geprikkeld door je omgeving om lui te zijn en ongezond te eten, en je bewuste-ik moet dat alsmaar bijsturen. Wanneer je het vorige stuk over de Blue Zones hebt gelezen, zul je begrijpen dat de mensen hier in een hele andere omgeving wonen waardoor gezond leven eigenlijk automatisch gaat.

De olifant bij de slagtanden vatten

Veel mensen hebben meer dan eens geprobeerd gezonder te eten, meer te sporten, of vaker te relaxen. Vaak houdt je dat een tijdje vol, maar dan verlies je je focus en verval je weer in je oude gewoontes. Dat is heel logisch, gedragsverandering is heel moeilijk. Wanneer je je omgeving niet aanpast is het haast onvermijdelijk dat je die goede voornemens niet volhoudt. Het lijkt zelfs zo te zijn dat mensen die veel discipline hebben in hun gedrag zichzelf niet dwingen om verleidingen te weerstaan, maar zorgen dat er geen verleidingen in hun omgeving komen. Wanneer je dus gezonder wilt leven, kijk dan vooral eens naar je omgeving en wat de verleidingen zijn die je afhouden van je goede voornemens. Pas je omgeving zo aan dat je olifant je nieuwe gedrag ook leuk vindt. Als je het moeilijk vindt om jezelf ertoe te zetten om vaker te gaan sporten zoek dan iets dat je leuk vindt om te doen of ga samen met een goede vriend of vriendin. Als je beter wilt eten doe dan 1 keer per week boodschappen, zoek een paar lekkere en gezonde recepten op en zorg dat je goed eten in huis hebt. Hoe je jezelf een gezondere levensstijl blijft een moelijke vraag, maar begin in ieder geval met het jezelf zo makkelijk mogelijk te maken en je omgeving voor je te laten werken.

 

Een gedachte over “Als een Olifant in Luilekkerland

  1. Pingback: In de (Blue) Zone | Over Tafel

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s